احياى مكانهاى عبادى : احياى مكانهاى مقرر شده در شرع مقدس براى عبادت ، از قبيل عرفات و منى به قصد تملك جايز نيست ( - - ) احياء موات ) . اجرت بر عبادات : در جواز و عدم جواز گرفتن اجرت بر عبادات واجب ، اختلاف است . 21 جمعى بين واجبات عينى و كفايى تفصيل داده و گرفتن اجرت بر واجبات عينى و نيز كفايى تعبدى - كه قصد قربت در آن شرط است ، مانند نماز ميّت - را جايز ندانسته و اخذ اجرت بر واجب كفايى توصلى را جايز دانسته‌اند . 22 در جواز اخذ اجرت بر عمل عبادى مستحب - كه قصد قربت در آن شرط است - اختلاف مىباشد . 23 قضاى عبادات : چنانچه عبادتى كه داراى وقتى معيّن است ، فوت شود ، قضاى آن در خارج وقت ، واجب يا مستحب است . واجب ، مانند قضاى نمازهاى روزانه و روزهء ماه رمضان و مستحب مانند قضاى نافله‌هاى راتب ( - - ) قضاء ) . ب . بعد اصولى نهى از عبادات : آيا نهى از عبادات اقتضاى بطلان آن را دارد يا نه ؟ مقصود از بطلان عبادت ، عدم كفايت آن در مقام امتثال است ؛ به گونه‌اى كه به اعاده يا قضا نياز داشته باشد . نهى در عبادت يا نهى از اصل عبادت است ، مانند نهى از روزهء عيد فطر و قربان ، يا نهى از جزء آن ، مانند نهى از قرائت سور عزائم در نماز واجب ، يا نهى از شرط آن ، مانند نهى از خواندن نماز در لباس غصبى و يا نهى از وصف آن ، مانند نهى از جهر و بلند خواندن قرائت در نمازهاى اخفاتى و بالعكس . برخى نهى از عبادت را مطلقا و در همهء صورتهاى آن موجب بطلان عبادت دانسته‌اند ؛ خواه نهى نفسى باشد يا نهى غيرى . برخى نهى غيرى را موجب بطلان ندانسته‌اند . ديدگاههاى ديگرى نيز در مسئله وجود دارد 24 ( - - ) قاعدهء فساد ) .

--> ( 1 ) . المفردات ( راغب ) ، واژهء « عبد » ؛ حقائق الاصول 1 / 424 * ( 2 ) . ذاريات / 56 * ( 3 ) . اصول الفقه 1 / 310 ؛ حقائق الاصول 1 / 424 * ( 4 ) . الحدائق الناضرة 2 / 417 - 418 ؛ العروة الوثقى 2 / 398 و 3 / 660 *